 tỉnh Khánh Hoà.){kind=link}
Chị Thị Cành là người dân tộc Raglai ở thôn Xóm Bằng, xã Bắc Sơn – Ninh Thuận cũ, một địa phương nắng hạn quanh năm, sản xuất chủ yếu dựa vào nước trời (mưa), nhưng mùa được, mùa mất. Gia đình nghèo, đất đai không có, cuộc sống luôn trong cảnh thiếu trước, hụt sau nên chị Cành không được ăn học.
Năm 19 tuổi, chị Cành lấy chồng người Raglai cùng làng, rồi lần lượt sinh 5 đứa con. Cuộc sống gặp nhiều khó khăn, làm thuê ở vùng đất núi thì bữa có, bữa không, thu nhập chẳng là bao, nhưng chị luôn cố gắng cho con đến trường để học “cái chữ”, mong muốn sau này con thoát khỏi “cái đói, cái nghèo”.
Thế nhưng, chồng chị những năm sau này, thường nhậu nhẹt, không lo làm ăn, chị Cành không chịu nổi nữa, nên năm 2017 quyết định “trả chồng” về cho gia đình sau khi sinh cháu Phượng (người dân tộc Raglai theo chế độ mẫu hệ). Rồi một mình, chị đi làm thuê để nuôi 5 đứa con.
Mấy năm sau, chị quen một đàn ông người Kinh, cũng là người đi làm thuê. Thấy cũng cần người đàn ông chung vai gánh vác để lo cho đàn con. Chị chấp nhận chung sống, rồi sinh cháu Thị Sa Chi vào tháng 11/2025.
Nghiệt là cháu Chi bị sinh non, mắc nhiều bệnh lý bẩm sinh, như não úng thủy, hở van tim, thoát vị rốn… phải nằm viện thường xuyên, có những đợt điều trị nội trú kéo dài hơn 1 tháng. Chị Cành phải nghỉ việc, lo chăm sóc con, không đi làm công nhân như trước được. Còn người chồng, có lẽ thấy khó khăn, cũng đã bỏ đi mấy tháng nay, để chị Cành tự “bơi”.
Cháu Thị Hoa (2007) lập gia đình, có con nhỏ 6 tháng, cũng ở chung với mẹ (chế độ mẫu hệ), vợ chồng đi làm thuê, nuôi con và phụ mẹ nuôi em nhỏ.
Hậu (2009) và Phương (2010) đành nghỉ học để kiếm việc gì làm, chỉ mong có đủ cái ăn cho cả nhà. Thế nhưng chưa đủ tuổi lao động, nên chỉ mới xin được phụ việc ở trại nuôi heo với đồng lương thấp, tạm có cái ăn, dành dụm ít nhiều mà phụ cho mẹ.
Cháu Chi cần phẫu thuật và điều trị tích cực, còn Mang Nam (SN 2013) chuẩn bị vào lớp 8 và Mang Thị Phượng (SN 2017) chuẩn bị vào lớp 4, nhưng có nguy cơ phải nghỉ học.